Home » Haberler » Urumçi Olayı’nın 9. Yılında Doğu Türkistan paneli

Urumçi Olayı’nın 9. Yılında Doğu Türkistan paneli

Doğu Türkistan’da, 5 Temmuz 2009’da yaşanan Urumçi Katliamı’nı konu alan “5 Temmuz Urumçi Olayı’nın 9. Yılında Doğu Türkistan” paneli Türkiye Kamu-Sen Genel Merkezi’nde gerçekleşti.

Etkinlik Uygur Akademisi, Doğu Türkistan Teşkilatlar Birliği, Dünya Uygur Kurultayı ve Uygur Araştırmaları Enstitüsü tarafından düzenlendi. Panelin açılışı milli marşların ardından Kur’an-ı Kerim okunmasıyla devam etti, ilginin yoğun olduğu panele Kastamonu’dan gelen öğrenciler de dinleyici olarak katıldı.

Prof. Dr. Orhan Kavuncu’nun moderatörlüğündeki panele konuşmacı olarak Prof. Dr. Alimcan İnayet, Doç. Dr. Erkin Ekrem, Prof. Dr. Konuralp Ercilasun, Doç. Dr. Erkin Emet ve Dr. Ömer Kul katıldı.

ÇİN’İN RESMİ RAKAMLARINA GÖRE ÖLÜ SAYISI FARKLI

Ankara Üniversitesi Çağdaş Türk Lehçeleri Bölümü’nden Doç. Dr. Erkin Emet, Urumçi Olayları’nın bilinmeyen yönlerini ve olayların nasıl çıktığını anlattı.

Çin’in Uygur Türklerine planlı bir asimilasyon politikası uyguladığının altını çizen Emet, Çin’in olaylarla ile ilgili verdiği rakamları da aktardı.

“Çin resmi rakamlarına göre o gün 197 ölü var. Daha sonra ölenler de var, bunu eklediğimiz zaman Çin 200 kişinin öldüğünü söylüyor.” diyen Emet, Çin’in verdiği bu rakamlarda ölenlerin çoğunun da Çinli olduğunu iddia ettiğini aktardı. Emet, bölgede olayı yaşamış kimselerle görüştüğünü ancak bu kişilerin tehdit edildiğini ve bilgi vermekten kaçındığını da belirtti.

DÜNYA UYGUR KURULTAYI’NIN 2010 RAPORU

Bölgedeki Çinlilerin Uygur Türklerine işkence yaptığını hatta fırınlarda yakarak öldürdüğünü anlatan Emet, Dünya Uygur Kurultayı’nın (DUK) 2010 yılında yayımladığı rapordan örnekler vererek konuşmasına devam etti. Buna göre olaylar sırasına öldürülen Uygur Türkülerinin sayısının yaklaşık 2 bin olduğunu belirtti.

47 KİŞİ HALA KAYIP

Yine DUK raporuna göre olaylardan bugüne 47 kişinin hala kayıp olduğunu ve bu isimlerin tespit edildiğini de söyleyen Emet, bunun belirlenmesinin ve dünya kamuoyuna duyurulmasının önemli olduğunu belirtti.

EMET: “YAKLAŞIK 3 BİN UYGUR TÜRKÜ ÖLDÜRÜLDÜ”

Görgü şahitlerinden aldığı bilgileri aktaran Emet, olaylar sırasında Çinli doktorların Uygur Türkü yaralıları tedavi etmediğini ve pek çok yaralının hastane koridorlarında hayatını kaybettiğini de anlattı.

“Görgü şahitlerinden aldığım bilgilere göre benim tahminim 5 Temmuz’da öldürülen Uygur sayısı 3 bin civarında” diyen Emet, “3 bin kişiden 1500’ü 5 Temmuz günü Çin güvenlik güçleri tarafından öldürülenler, 6-7 Temmuz’da göçmen Çinliler tarafından öldürülenler 800 civarında, idam edilenler, işkence ile öldürülenler ve kaybolanların ise 700 civarında olduğu tahmin ediliyor.” ifadelerini kullandı.

“UYGUR OLMANIZ, TÜRK KÖKENLİ OLMANIZ SUÇLU OLMANIZ İÇİN YETERLİ”

Çin’in rakamları örtbas etmeye çalıştığını ve hukuk devleti olmadığını belirten Emet, “Suçlu olup olmadığınıza bakılmıyor. Sadece Uygur olmanız, Türk kökenli olmanız suçlu olmanız için yeterli.” dedi.

Çin’in, yurt dışı Doğu Türkistan örgütlerini ve Çin karşıtı güçleri suçladığını ve olaylardan sorumlu tuttuğunu söyleyen Emet, 5 Temmuz’dan sonra çok sık olay yaşandığını ancak bu olayların 2014’ü sonlarında aniden kesildiğini belirterek “Bunun arkasında devlet (Çin rejimi) tezgahı var.” dedi.

GÖÇ SIRASINDA ÖLEN ÇOCUK SAYISI 100

Uygur Türklerinin Malezya ve Tayland gibi yerlere göç etmek zorunda kaldığını ve göç sırasında hayatını kaybeden çocukların sayısının 100 olduğunu belirten Emet, “Malezya Müslüman bir ülke olmasına rağmen, ölen çocukları gömmek için mezar vermiyor, bin dolar rüşvet ile mezar veriyorlar.”  ifadelerini kullandı.

Son olarak Emet, ikinci kalabalık Türk nüfus olan Kazak Türklerinin de baskı ve tehdit altında olduğunu belirterek, Kazak Türklerinin de kamplara gönderildiklerini ve hapse atıldıklarını söyledi.

EN ÖNEMLİ SEBEPLER: İŞGAL VE ASMİLASYON

Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü’nen Prof. Dr. Alimcan İnayet ise konuşmasında Urumçi’de yaşanan olaylara zemin hazırlayan nedenleri anlattı.

Olaylara asimilasyon, işgal, zulüm ve adaletsiz politikaların sebep olduğunu belirten İnayet, işgalin en önemli etken olduğunu da vurguladı.

Doğu Türkistan topraklarının 3 kez işgale uğradığını ve Uygur Türklerinin bu işgali kabul etmediğini söyleyen İnayet, Çin’in asimilasyon ve göç politikaları uyguladığını belirterek, “1949 senesinde bölgedeki Çin nüfusu %5 idi. Bugün, bu bölgede Çinlilerin nüfusu %45’i geçmiş durumda” dedi.

İnayet, çift yönlü göçün doğal kaynakların yetmemesine ve gerilimin artmasına sebep olduğunu da vurguladı.

EĞİTİM VE DİN POLİTİKALARI

Çin’in eğitim ve din politikalarının da gerginliğe sebep olduğunu söyleyen İnayet, “Eğitimde Çince baskın hale getirildi. Eğitim kurumlarında Uygurca yasaklanmaya başlandı.” ifadelerini kullandı.

Doğu Türkistan Müslümanlarının Çin’in din politikaları nedeniyle ibadetlerini dahi yerine getiremediklerini hatırlatan İnayet, Urumçi benzeri olayların ileride de yaşanabileceğinin altını çizdi.

“UYGUR MESELESİ BATIDA DAHA FAZLA YANKI BULDU”

Hacettepe Ünicersitesi Tarih Bölümü’nden Doç. Dr. Erkin Ekrem ise Urumçi olayların Uluslararası alandaki yerine değindi. Ekrem, Çin’de demokrasi olmadığını ve yükselen bir Çin ile pek çok devletin mücadele edeceğini, bu açıdan Uygurlara yapılanların gündeme geleceğini söyledi.

Ekrem, Doğu Türkistan ve Uygur meselesinin batıda daha fazla yankı bulduğunu, diğer ülkelerin bu konuya çok fazla ilgi göstermediğini belirtti.

“TARİHİ TAHRİBAT”

Gazi Üniversitesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Konuralp Ercilasun ise Çin’in Doğu Türkistan politikası ile olayları nasıl çarpıttığını anlattı.

Çin’in tarihi olarak da tahribatta bulunduğunu ve Çin’in Uluslarası ve diplomatik alandaki söylemlerinde ifadeleri özenle seçtiğini söyleyen Ercilasun, bu tahribat ve çarpıtmanın kültürel alana özellikle de mimariye yansıtıldığını ifade etti.

Doğu Türkistan’da Çinlileştirme politikasının uygulandığını söyleyen Ercilasun, Uygurların ve Kazakların kültürel olarak alta itildiğini ve Çin’in bunu modernleşme olarak yansıtmaya çalıştığını ifade etti.

11 EYLÜL SONRASI SÜRECİN ETKİLERİ

Son olarak, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nden Dr. Ömer Kul, Urumçi olayına diğer devletlerin verdiği tepkileri, olayın yaşandığı dönemde yapılan açıklamalardan örneklerle anlattı. Kul, Çin’in insan haklarını ihlal ettiğini söyledi.

Kul, 11 Eylül saldırıları sonrası dünyada yaşanan süreçte, teröre karşı başlatılan global mücadelenin, Çin’in 5 Temmuz olaylarındaki siyasetine gerekçe oluşturduğunu da aktardı.

QHA

About admin